اثرات وپيامدهاي منفي توريسم در نواحي روستايي

اثرات وتغييراتي كه صنعت توريسم برجامعه روستايي مي گذارد مي تواند به صورت فيزيكي،اقتصادي و يا اجتماعي-فرهنگي باشد.به هر حال از آنجا كه معمولاره آوردهاي صنعت توريسم بسيارپيچيده است و درمناطق گوناگون متفاوت مي باشد.بنابراين اثراتي كه برجامعه مي گذارد نيز بسيارمتفاوت ودر مناطق ونواحي گوناگون، متفاوت مي باشد:

1-اثرات اقتصادي توريسم:توريسم به عنوان يك عامل اقتصادي عمده وبسيارموثردرسالهاي اخير مورد توجه فراوان قرار گرفته است وبه اين علت سعي مي شود كه حتي الامكان ازعوامل موثردركاهش جريان گردشگري جلوگيري به عمل آمده وامكانات لازم جهت رشد وتوسعه آن فراهم شود(رضواني،1374،ص6).

اگرچه توريسم منافعي از قبيل ارزآوري،ايجاد اشتغال،افزايش درآمد دولت ومدرنيزاسيون وصنعتي شدن كشاورزي رابه ارمغان آورده است اما از سويي ديگر مانند شمشير دولبه است كه به بسياري ازجوامع بومي آسيب مي رساند.منافع اقتصادي آن عمدتا نصيب كارآفرينان وجوامع شهري شده وميزان برگشت سرمايه به جوامع روستايي بسيار اندك است.

تسهيلاتي از قبيل اتاقك ها،هتل هاوشركتهاي گردشگري عمدتا متعلق به سرمايه گذاري شهري است وبيشترين سود را آنان به دست مي آورند. غذا،نوشيدني وساير اقلام ضروري كه روزانه مورد استفاده گردشگران قرار مي گيرد به طور محلي توليد نمي شوندو معمولا از خارج روستا وارد مي شوند.درآمدهاي حاصل ازعوارض وماليات ها مستقيما جذب جوامع روستايي نمي شودبلكه به دولت تعلق مي گيرد.فقط كارهاي سطح پايين به نيروي كار محلي واگذار مي شودوبه همين دليل فرصت هاي اشتغال براي مردم محلي بسيار محدود است(خياطي،1382،ص30).

2-تاثيرات زيست محيطي:توريسم ومحيط زيست به طور متقابل به يكديگر وابسته اند:از يك طرف محيط زيست فيزيكي(طبيعي ودست ساز انساني)بسياري ازجاذبه هاومنابع توريستي را فراهم مي سازدواز طرف ديگرتوسعه توريسم مي تواند آثار مثبت ومنفي بر محيط زيست داشته باشد(رنجبريان،زاهدي،1379،ص73).

توريسم نيازمند تاسيسات زيربنايي،امكانات حمل ونقل وساير تسهيلاتي است كه شكل طبيعي محيط زيست رابر هم مي زند.برخي از فعاليت هاي توريستي مانند پياده روي وچادر زدن كه باريختن مواد زائدوزباله وتخليه فاضلاب در منابع آبي همراه است موجب آلودگي محيط مي شود.

بدون داشتن قوانين محكم ومدون درمورد نوع كاربري زمين وساخت وسازها مانند:هتل هاي مرتفعي كه محل اقامت جهانگردان است.تراكم تعداد زيادي ازجهانگردان در منطقه اي خاص به ازبين رفتن چشم اندازهاي طبيعي مي انجامد(خياطي،1382،ص30).

3-اثرات اجتماعي فرهنگي:توسعه وگسترش توريسم دريك منطقه ويايك ناحيه روستايي موجب تغييرات اجتماعي وفرهنگي آن منطقه گرديده ومي بايست جهت جلوگيري از آثارمنفي ونيزتقويت آثار مثبت آن درجامعه ميزبان مورد بررسي قرار گيرند(افتخاري،امين،1378،ص87).

از آنجايي كه درآمد حاصل از صنعت توريسم به مراتب بيشترازدرآمد روستاييان از طريق كشاورزي است،اين صنعت به رغم تاثيرات منفي اش در بسياري از مناطق روستايي بااستقلال روبرو شده است.ضعف برنامه ريزي در صنعت توريسم مي تواند به اين معنا باشد كه روستا مورد هجوم بازديدكنندگاني قرارمي گيرد كه داراي ارزش هاي متفاوت فرهنگي هستندوهمين امرمي تواند موجب ازهم پاشيدگي فرهنگ روستا وكاهش مشاركت روستاييان در عرضه سنت هاوآداب ورسوم محلي شود وبه موازات تخريب فرهنگ محلي،ساختمان هاي مدرن جاي خانه هاي ستني را تشكيل مي داد،اولويت خود را ازدست داده وجاي خود رابه توريسم مي دهد.معمولا درباره حفظ محيط زيست وماهيت منحصربه فرد مكان هايي كه مقاصد گردشگران است اتفاق نظر وجود داردوحفظ محيط،سنت هاوآداب ورسوم،هنرهاوفرهنگ ها بايد در سطوح ملي يا منطقه اي ومحلي تشويق وترويج شود.

بالاتربودن استاندارد زندگي در نقاط توريستي شهرها باعث مهاجرت ساكنان روستاهاي مجاور شهرها مي شود واين امر مي تواندموجبات تغيير ساختار جمعيتي واحتمالا بروز شوك هاي فرهنگي را فراهم آورد(خياطي،1382،ص30)

GIS and urban planning...