منشا نظری اکوتوریسم

از اواخر قرن بیستم گردشگری مبتنی بر طبیعت برمبنای گرایش افراد به بازدید از طبیعت در زمان استراحت آنها شکل گرفته است (Stolton,2014,142).اکوتوريسـم نیز بـه عنـوان گونـه اي از گردشـگري دوران پسـت مدرنيسـم کـه در پـي شکل گيري مفاهيمي چون توسعه پايدار تولد يافتـه اسـت، بـا ظرفيـتهـايي كـه دارد، مي تواند فرصت توسعه روستايي را در همه ابعاد آن ايجاد کنـد و بـه عنـوان راهکـاري اساسي در توسعه روستايي مطرح شود. از سويي ديگر، اکوتوريسم از امکان رشد شايان توجهي در ايران برخوردار اسـت، زيرا ايران در ميان پنج کشور نخست داراي تنوع اقليمـي کامـل قـرار دارد. ايـن گونـه گردشگري مانند گردشگري تفريحي منـافي ملاحظـات اخلاقـي و اجتمـاعي فرهنگـي ايرانيان نيست، و نسبت به سـاير گونـه هـا نيازمنـد سـرمايه گـذاري كمتـري در بخـش زيرساختها است (۳-۱ :۱۳۷۸ ،کرمي).

ترکیب تحولات تاریخی با تحولات زیست محیطی ، زمینه توسعه پایدار و صنعت گردشگری به تحقیق برای گزینه هایی نظیر اکوتوریسم منجر شد. هکتور لاکورتاین ( Lück, 2003, 16 ) ، عضو سازمان های غیردولتی مکزیک ، عبارت اکوتوریسم را در سال 1983 در ادبیات علمی مطرح کرد و از این واژه در تبلیغ یکی از پروژه های گردشگری اکولوژیکی خود استفاده کرد. وی اکوتوریسم را گردشگری اکولوژیکی عنوان کرد که می تواند برای حفاظت خیلی مهم باشد. این عبارت همچنین به فرم های دیگر گردشگری مربوط می شود که در طی زمان ظهور می یابد و شامل گردشگری طبیعت و گردشگری کم اثر می باشد.

اکوتوریسم بین این فرم های جای می گیرد و نوع گردشگری را نشان داد که می تواند بر طبیعت و کاهش اثر زیست محیطی منفی تأثیر بگذارد. اگرچه اکوتوریسم هم اکنون یک عبارت پرکاربر می باشد و سازمان تجارت جهانی نشان داد که اکوتوریسم و گردشگری مبتنی بر طبیعت بیشتر از 20 درصد کل مسافرت بین المللی را به خود اختصاص داده است ، در ابتدا با شک و تردید مواجه بود (Weaver,1999, 794).

انگیزه های مدیران پروژه درگیر در پروژه های اکوتوریستی برخی سوالات را در مورد سودهای زیاد فعالیت های اکوتوریستی در مقایسه با دیگر کاربری های رقیب با توجه به اولویت حفاظت از منابع مطرح می کند.اگرچه اکوسیستم ها از این طریق حفظ می شوند ، اما به نظر می رسد انگیزه اصلی اقتصاد می باشد و بنابراین استدلال هایی در پس پرده اکوتوریسم مطرح شده اند. آنها نیاز به محصول مختلف را در بازار توریسم درک نکردند. با این حال جوامع محلی در مورد پروژه های اکوتوریسم خوش بین نیستند و نگران هستند که این فعالیت ها به صورت بخشی از هویت جامعه آنها درآید . با وجود این مسائل ، اکوتوریسم پتانسیل ارائه مزایای اقتصادی را برای کشورهایی که در جستجوی ابزارهای توسعه هستند دارا می باشد. بنابراین یافتن روش های پایداری صنعت اکوتوریسم برای حفاظت از این اکوسیستم ها و توسعه پایدار این نواحی می باشد Ofosu-Amaah,2007,20).

فرهنگ اکسفورد اکوتوریسم را گردشگر در نواحی دارای قابلیت اکولوژیکی ( معمولا بکر و غالبا محیط های طبیعی در معرض تهدید) تعریف می کند که بطور اختصاصی برای حمایت از اقدامات حفاظتی و مشاهده حیات وحش می باشد (The Oxford English Dictionary,2001,165) . این تعریف شامل عناصر طبیعت و حفاظت می باشد ، اما تعریف این عبارت به طور اخص به این معناست که حفاظت از طبیعت یک ضرورت برای اکوتوریسم نیست. راسل بالمی که نقش مهمی در ادبیات تحقیق اکوتوریسم داشته است ، تجربه اکوتوریسم را چیزی می داند که در آن یک فرد به مکانی که به نظر وی محدوده طبیعی توزیع نشده می باشد سفر می کند و معمولا بیشتر از 40 کیلومتر از منزل فاصله دارد .هدف اصلی از این سفر بررسی و مشاهده چشم انداز ، گیاهان و حیوانات وحشی و همچین هر نوع نماد فرهنگی موجود می باشد. این تریف بر اقدامات گردشگری به عنوان متغیرهای تجربه اکوتوریسم تأکید می کند (Blamey ,1997, 121,). تعاریف ذکر شده اثراتی که گردشگری می تواند روی محیط ، فرهنگ ، اقتصاد و جو سیاسی مقصد گردشگری داشته باشد را نادیده گرفته اند.

جدول 1.2 : اصول پذیرفته شده اکوتوریسم (Ofosu-Amaah,2007,22)

GIS and urban planning...